Có nhiều ý kiến cho rằng khi thuế nhập khẩu ô tô từ ASEAN về 0%, ngành ô tô Việt Nam sẽ đứng trước nguy cơ “chết yểu”. Tuy nhiên, thực tế không hẳn bi quan như vậy. Những doanh nghiệp có nền tảng vững chắc, chiến lược rõ ràng và khác biệt về công nghệ vẫn hoàn toàn có thể tìm thấy lối đi.
 |
| Vinasuki bán nhà máy trước thách thức lớn |
Thuế 0%: Thách thức và cơ hội song hành
Theo Hiệp định ATIGA, từ năm 2018, khoảng 7% biểu thuế – trong đó có ô tô, xe máy, linh kiện – giảm về mức 0%. Điều này khiến nhiều người lo ngại làn sóng xe giá rẻ từ Thái Lan, Indonesia sẽ “tràn vào” Việt Nam.
Tuy nhiên, cần lưu ý:
Chỉ những mẫu xe sản xuất trong khối ASEAN, đạt 40% tỷ lệ nội địa hóa, mới được hưởng ưu đãi này.
Thực tế, chỉ Thái Lan, Indonesia và phần nào Malaysia mạnh về sản xuất xe. Thái Lan nổi trội về bán tải và xe đô thị; Indonesia mạnh về MPV; Malaysia chủ yếu phục vụ nội địa.
👉 Nghĩa là không phải tất cả các dòng xe đều có thể nhập về ồ ạt với giá rẻ. Cơ hội cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn.
Thaco: Bước đi sớm cho hội nhập
Một ví dụ điển hình là Thaco (Trường Hải Auto). Ông Trần Bá Dương – Chủ tịch HĐQT cho biết: doanh nghiệp đã chuẩn bị cho giai đoạn hội nhập từ hơn 10 năm trước bằng việc đầu tư khu phức hợp sản xuất – lắp ráp tại Chu Lai (Quảng Nam).
Thaco hiện sản xuất cả xe du lịch lẫn xe thương mại (tải, bus).
Sản lượng năm 2015 đạt khoảng 78.000 xe, tạo nền tảng nội địa hóa linh kiện.
Chiếm trên 30% thị phần, dẫn đầu VAMA.
Hệ sinh thái tại Chu Lai gồm 24 đơn vị: nhà máy ô tô, nhà máy linh kiện, cảng biển, trung tâm R&D, trường cao đẳng, công ty logistics… tạo chuỗi khép kín như các tập đoàn ô tô quốc tế.
Nhờ vậy, Thaco không chỉ đứng vững tại thị trường nội địa mà còn đủ tiềm lực tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Góc nhìn chuyên gia
Theo PGS-TS Phạm Xuân Mai, những doanh nghiệp đầu tư bài bản vào công nghiệp hỗ trợ – từ ghế, kính, nhựa đến cơ khí chuyên dụng – như Thaco là hiếm hoi trong điều kiện sản xuất quy mô nhỏ tại Việt Nam.
Ông nhận định:
“Với chiến lược đúng, công nghệ phù hợp, đối tác chiến lược và đội ngũ nhân lực hiện tại khá vững, Thaco sẽ hội nhập tốt. Ngành ô tô Việt Nam vẫn còn cơ hội lớn để cạnh tranh.”
Kết luận
Có thể thấy, ngành ô tô Việt Nam không “chết” khi hội nhập, mà đang đứng trước phép thử khắc nghiệt. Những doanh nghiệp yếu kém sẽ khó tồn tại, nhưng ai có tầm nhìn, đầu tư dài hạn và khác biệt về công nghệ sẽ tìm thấy cơ hội mới.
Ngành ô tô Việt Nam vì thế không phải “cánh cửa khép chặt”, mà là cửa hẹp – chỉ dành cho người đủ bản lĩnh bước qua.
